‘Φαινόμενο Forer’

by - 12:11 μ.μ.

Είστε αρκετά έτοιμοι να μάθετε ποιο πρόβατο είστε; Ας κάνουμε ένα τεστ μαζί... θα κοιτάξουμε καλά την παραπάνω εικόνα και θα επιλέξουμε το πρόβατο που θεωρούμε ότι ταιριάζει στη προσωπικότητά μας.

Αποτελέσματα
Για ‘σένα που επέλεξες το ροζ πρόβατο:
Έχεις ανάγκη οι άλλοι να σε συμπαθούν και να σε θαυμάζουν. Έχεις την τάση να είσαι επικριτικός με τον εαυτό σου. Έχεις σημαντικές ικανότητες τις οποίες δεν έχεις ακόμα χρησιμοποιήσει προς όφελος σου. Αν και πειθαρχημένος και με αυτοέλεγχο εξωτερικά, είσαι ανήσυχος και ανασφαλής εσωτερικά.
Για ‘σένα που επέλεξες το γαλάζιο πρόβατο:
Κατά καιρούς έχεις σοβαρές αμφιβολίες για το αν έχεις πάρει τη σωστή απόφαση ή έχεις κάνει τη σωστή επιλογή. Προτιμάς να βλέπεις κάποιες αλλαγές και δυσανασχετείς όταν περιορίζεσαι από φραγμούς και περιορισμούς. Περηφανεύεσαι για τον εαυτό σου ως ένα ανεξάρτητα σκεπτόμενο άτομο και δεν αποδέχεσαι τις απόψεις των άλλων αν δεν υπάρχουν αρκετές αποδείξεις.
Για ‘σένα που επέλεξες το πράσινο πρόβατο:
Θεωρείς πως δεν είναι συνετό να είσαι απόλυτα ειλικρινής όταν αποκαλύπτεις τον εαυτό σου στους άλλους. Κατά καιρούς είσαι εξωστρεφής, καταδεκτικός, κοινωνικός, ενώ άλλες φορές είσαι εσωστρεφής, επιφυλακτικός και μαζεμένος. Μερικές από τις φιλοδοξίες σου δεν είναι ρεαλιστικές. Μία από τις βασικότερες επιδιώξεις σου στη ζωή είναι η ασφάλεια.

Μοιάζει το πρόβατο να σε ξέρει καλά; Η περιγραφή σε αντιπροσωπεύει; Στη πραγματικότητα το τεστ είναι μια βλακεία που έβγαλα απ’ το μυαλό μου, καθώς μουτζούρωνα προβατάκια σε μια χαρτοπετσέτα! Όσο για τ’ αποτελέσματα, αποτελούν παράγραφοι του ίδιου κειμένου. Το κείμενο αυτό, το συνέταξε ο Bertram Forer το 1948, συρράπτοντας απλά μερικές φράσεις από αστρολογικές προβλέψεις. Οι συγκεκριμένες φράσεις χαρακτηρίζονται από ασάφεια και αοριστία, ώστε να δίνουν τη ψευδαίσθηση στον αναγνώστη πως αφορούν αποκλειστικά τον ίδιο, ενώ -αντίθετα- ισχύουν για μία μεγάλη γκάμα ατόμων. Τώρα, είναι μια καλή στιγμή να βελάξουμε, διότι όπως καταλαβαίνετε τα πρόβατα είμαστε εμείς!
Ας μάθουμε όμως την ιστορία από την αρχή. Όπως προανέφερα, το 1948 ο ψυχολόγος Bertram Forer, έδωσε ένα τεστ προσωπικότητας στους φοιτητές του. Αφού τους πληροφόρησε πως στο τέλος ο καθένας θα λάβει μία ξεχωριστή αποτίμηση προσωπικότητας βάσει των επιλογών του, στη συνέχεια έδωσε την ίδια αποτίμηση σε όλους (αυτήν παραπάνω), αγνοώντας φυσικά τις απαντήσεις τους. Ζήτησε από τους φοιτητές να βαθμολογήσουν από το 0 (ανακριβής) μέχρι το 5 (εξαιρετική) ανάλογα με το πόσο πίστευαν πως τα αποτελέσματα ταίριαζαν με την προσωπικότητα τους. Το 84% δήλωσε πως η αποτίμηση ήταν ακριβής και το ποσοστό παραμένει ίδιο μέχρι σήμερα!
Όπως αποδεικνύεται από το πείραμα, οι άνθρωποι μεταξύ μας έχουμε περισσότερα κοινά απ’ ότι νομίζουμε. Αυτό είναι βολικό για την επιστήμη του marketing διότι μπορεί να εκμεταλλευτεί τις κοινές μας ανάγκες, τις κοινές μας εμπειρίες και συμπεριφορές ώστε να προωθήσει μαζικά προϊόντα και υπηρεσίες (π.χ. μέσω των διαφημίσεων). Άλλοι κλάδοι που επωφελούνται από αυτό το χαρακτηριστικό, είναι οι μεταφυσικοί όπως μαντεία και αστρολογία. Οι φράσεις “κλειδιά πασπαρτού”, αυτές δηλαδή που κάνουν οποιοδήποτε άτομο να ταυτιστεί μαζί τους, ονομάζονται ‘Προτάσεις του Barnum’. Η ονομασία αυτή, προέρχεται από τον κωμικό τσίρκου Phineas Taylor Barnum, ο οποίος έγινε γνωστός για την ικανότητα του να χειραγωγεί ψυχολογικά τα πλήθη στις παραστάσεις του, τον 19ο αιώνα.
Θα μπορούσαμε να πούμε πως το ‘Φαινόμενο Forer’ ή ‘Φαινόμενο Barnum’, μοιάζει με το ‘Φαινόμενο της Υποκειμενικής Επιβεβαίωσης’. Η υποκειμενική επιβεβαίωση αφορά την τάση των ανθρώπων να συσχετίζουν δύο άσχετα μεταξύ τους συμβάντα, επειδή μία πεποίθηση, μία προσδοκία, ή μία υπόθεση απαιτεί κάποιον συσχετισμό. Αυτό όμως είναι ένα πιο γενικευμένο φαινόμενο.
Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, ένα άτομο μπορεί ευκολότερα να ταυτιστεί με μια περιγραφή, όταν:

- Πιστεύει πως τα αποτελέσματα αφορούν αποκλειστικά τον ίδιο
- Πιστεύει στην αυθεντία του αξιολογητή
- Τα αποτελέσματα είναι κυρίως θετικά

Ο ψυχολόγος Barry Beyerstein, λέει πως εκείνα που βάζουν σε κίνηση τις ισχυρές ψυχολογικές μας διεργασίες πίστης, είναι η ελπίδα και η αβεβαιότητα. Χάρη σε αυτά τα ένστικτα, επιβιώνουν -όπως αναφέρει- οι μυστικιστικοί και ψευδοεπιστημονικοί σύμβουλοι προσωπικότητας.
Λέγεται, πως μόλις βρεθεί μια πεποίθηση ή μια προσδοκία, ειδικά μια που να επιλύει κάποια δυσάρεστη αβεβαιότητα, πολώνει τον ενδιαφερόμενο, στο να προσέξει νέες πληροφορίες που επιβεβαιώνουν την πεποίθηση αυτή και στο να αγνοήσει οποιαδήποτε αντικρουόμενα γεγονότα. Αυτός ο διαιωνιζόμενος μηχανισμός, εδραιώνει το αρχικό λάθος και δημιουργεί μια υπερ-εμπιστοσύνη με την οποία τα επιχειρήματα των “αντιπάλων” φαντάζουν πολύ ασθενή για να καταρρίψουν την αρχική του πεποίθηση.
Οι ευνοϊκές αποτιμήσεις γίνονται περισσότερο αποδεκτές ως “σωστές”, απ' ότι οι δυσμενείς. Οι δυσμενείς ισχυρισμοί γίνονται περισσότερο αποδεκτοί όταν εκφράζονται από άτομα που φαινομενικά έχουν μεγάλο κύρος. Επίσης, έχει παρατηρηθεί πως υπάρχει αυξημένη αποδοχή ενός προφίλ, όταν σ' αυτό υπάρχει μια ετικέτα που γράφει «Για σένα…» (όπως στο παράδειγμα με τα προβατάκια).
Υπάρχουν βεβαίως, και αξιόπιστα τεστ προσωπικότητας που δημιουργούνται βάσει στατιστικών. Αυτά, διακρίνονται από σαφείς περιγραφές και συγκεκριμένα στοιχεία. Οφείλουμε να παραδεχθούμε όμως, πως ακόμα και ανάμεσα σε τέτοιες αποτιμήσεις προσωπικότητας, πολλές φορές την επιτυχία την καθορίζει η ομοιότητα μιας μεγάλης μερίδας ατόμων.
Όποιος λοιπόν πιστεύει πως έχει μοναδική ψυχοσύνθεση, ας πάρει καλύτερα χαρτάκι προτεραιότητας! Αυτές οι “ουρές” συνεχώς μακραίνουν… αλλά δε πειράζει, διότι όπως έλεγε και ο P.T. Barnum: «Για τον καθένα έχουμε κάτι!».

You May Also Like

4 σχόλια

  1. Πολύ πολύ ενδιαφέρον άρθρο!
    Ναι έτσι δουλεύουν- λειτουργούν τα πρόβατα και όποιος δεν ακολουθεί είναι το "μαύρο" πρόβατο! χαχαχα! ;-)
    Τα σοβαρά τεστ τα χρησιμοποιούν επίσης συχνά οι ψυχολόγοι και είναι πολύ βοηθητικά στη "διάγνωση".
    Όταν έχεις όμως το αγαπημένο μου μότο, ως τρόπο ζωής, μάλλον ξεφεύγεις... κομμάτι, γιατί δεν ελπίζεις, αλλά δρας!
    "Ευλογημένος όποιος δεν προσδοκά, δεν θα απογοητευτεί ποτέ'. (Βούδας, Χριστός)...

    ΑΦιλάκια Ζέτα μου! :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ομολογώ πως δεν ήξερα αυτή τη φράση! Βαθύ το νόημα, ειδικά για όποιον το καταφέρει φαντάζομαι! Δε ξέρω αν προσδοκώ γενικά στη ζωή. Πραγματικά με έβαλες σε σκέψεις... πραγματικά δε μπορώ να αποφασίσω αν προσδοκώ ή όχι. Μάλλον θα χρειαζόμουν τώρα, μια ζωντανή κουβεντούλα μαζί σου να μου αναλύσεις την έννοια του όρου "Προσδοκία", στη συγκεκριμένη περίπτωση.
      Προσπαθώ όμως, να κάνω όνειρα χωρίς να κάνω (μακροπρόθεσμα) σχέδια. Προσπαθώ να ακολουθώ την εξής διδασκαλία του Ιησού: "Μη μεριμνάτε για τη ζωή σας, για σας φροντίζει ο Πατέρας". Δηλαδή, τ' αφήνω λίγο και στη τύχη τα πράγματα... δεν αγχώνομαι και πολύ... και δόξα Τον Θεό, όλα έρχονται καλά!
      Τώρα, για τα τεστ από τα οποία περιμένεις να μάθεις ποιός είσαι, αυτά δηλαδή που δε σου λένε κάτι που δε ξέρεις, αλλά απλά περιμένουν να τα επιβεβαιώσεις... ας μη συνεχίσω, ήδη η πρόταση μέχρι εδώ είναι προβληματική, το βλέπεις έτσι?!!!
      Υ.Γ. Το point είναι να μάθουμε ποιοί είμαστε από εμάς, τις εμπειρίες και τις πράξεις μας. Να έχουμε κατά νου κάτι σημαντικό όμως: επειδή δεν είμαστε μόνο ένα πράγμα, δε θα μάθουμε ποτέ όλα όσα είμαστε!

      Καλό Σαβ/κο στον ανθισμένο σου κήπο!!! ; )

      Διαγραφή
  2. Δεν νομίζω Ζέτα μου, πως υπάρχει κάτι ή κάποιος που μεριμνάει για τη ζωή μας... ερχόμαστε μόνοι και φεύγουμε μόνο και ο καθένας οφείλει να μεριμνά για τη ζωή του!
    Τώρα θα σου πω ένα πολύ μικρό παράδειγμα για να καταλάβεις τι εννοώ με το "προσδοκώ"...
    Όταν πχ εκδηλώνω την αγάπη μου ή έστω νοιάζομαι για κάποιον γιατί αισθάνομαι πως αυτό το άτομο έχει κάτι που μπορεί να αξιοποιηθεί απ΄τον ίδιο αλλά το αγνοεί, θα κάνω ότι μου επιτρέπεται για να βοηθήσω... και τώρα έρχεται το "προσδοκώ", δεν περιμένω κανένα αντάλλαγμα, γιατί ότι κάνω το κάνω για την χαρά που μου δίνει να μοιράζομαι ή να βοηθώ... τώρα αν ο άλλος πχ εξαφανιστεί, ακριβώς επειδή δεν "προσδοκώ" δεν θα απογοητευτώ... το ίδιο ισχύει, για τα παιδιά μου, για τον άνδρα μου και για όλους τους φίλους μου! ;-)
    "Κάνε το καλό και ρίξτο στο γιαλό", λέει ο σοφός λαός!
    Τώρα αν δεν απαντήσεις ή αν πεις "τι είναι αυτά που μου λέει η Στεφανία" καθόλου δεν θα απογοητευτώ! χαχαχα! ;-)

    ΑΦιλάκια πολλά πολλά και καλή δημιουργική βδομάδα να έχουμε! :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Χαχα! Γιατί να μην απαντήσω? Είναι χαρά μου να ανταλλάσω γνώμες, σκέψεις και ανησυχίες!
      Για το πρώτο σκέλος, περί μέριμνας, διαφωνώ μαζί σου… αλλά δέχομαι ότι το βλέπουμε από εντελώς διαφορετική σκοπιά το θέμα. Αλίμονο αν συμφωνούσαμε σε όλα! Για ‘μένα οι άνθρωποι που μεριμνούν για ΟΛΑ, θέλουν να έχουν τον έλεγχο σε ΟΛΑ… αυτό όμως δε γίνεται και δεν υπάρχει ανάγκη να γίνει, εκτός αν είσαι Θεός!
      Η μη “προσδοκία” όπως την θέτεις, κρύβει μεγάλη σοφία και υπέρβαση των ανθρώπινων ενστίκτων! Πραγματικά σε θαυμάζω που το έχεις καταφέρει! Νομίζω την σοφία αυτή, την κατακτάς μέσα από ζύμωμα ετών με τον εαυτό και τις εμπειρίες σου. Δε περίμενα τίποτα λιγότερο από εσένα Στεφανία μου!!!
      Η ανιδιοτελής αγάπη, υπάρχει στη ζωή μου σε μέγεθος XL! Δέχομαι και παίρνω τέτοια αγάπη-ανεξάρτητη! Παρότι απολαμβάνω κι εγώ την προσφορά χωρίς αντάλλαγμα (άλλωστε αυτό σημαίνει προσφορά – αν και η ικανοποίηση που σου δίνει, είναι ένα είδος ανταλλάγματος), δε ξέρω αν μου αξίζει ο τίτλος αυτής της “σοφίας”, διότι ακόμα υπάρχουν πράγματα που περιμένω από τους άλλους!
      Δεν περιμένω να με αγαπήσουν, δε περιμένω να μου επιστρέψουν υλικά αγαθά, δε περιμένω να μου ανταποδώσουν τη βοήθεια που ενδεχομένως να έδωσα. Περιμένω όμως να μη φερθούν με αχαριστία, με αγένεια, με κενότητα, με αλαζονεία και άλλες τέτοιες αντιδράσεις ασέβειας. Όταν δυστυχώς, αυτές οι συμπεριφορές συμβαίνουν, δεν απογοητεύομαι -είμαι προετοιμασμένη για μια τέτοια πιθανότητα-, αλλά ούτε μπορώ να συνεχίσω να δίνομαι, να καταναλώνομαι! Ειλικρινά… καθόλου επειδή θίγεται ο εγωισμός μου, αλλά για 2 λόγους:
      Πρώτον, αισθάνομαι το χρέος να διατηρώ το περιβάλλον μου αμόλυντο από τον αρνητισμό! (και αυτό είναι από τα πράγματα που μεριμνώ προσωπικά… χαχα!).
      Δεύτερον, επειδή θρέφω μια μικρή ελπίδα πως ο “ασεβής”, μέσα από την απόρριψη θα έχει την ευκαιρία να δει τα λάθη του, ώστε να μην τα επαναλάβει στην επόμενη σχέση του, φιλία, συνεργασία κλπ.

      Υ.Γ. Όσο διαφορετικές κι αν είναι οι τακτικές που ακολουθούμε, σημασία έχει να διακατέχονται από καλές προθέσεις! Καλή εβδομάδα να έχουμε! ; )

      Διαγραφή

Με την δημοσίευση του σχολίου σας, βεβαιωθείτε ότι εμφανίζεται το ακόλουθο μήνυμα: «Το σχόλιό σας θα είναι ορατό μετά την έγκριση». Αν αυτό το μήνυμα δεν εμφανιστεί, ξαναπροσπαθήστε.

  • 64
    0
  • 22
    2
  • 57
    0
  • 60
    4
  • 53
    4
  • 36
    0